ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Άραγε, με πόσους τρόπους συνδέονται οι προτάσεις;
Οι προτάσεις στα αρχαία ελληνικά, όπως και στα νέα ελληνικά, συνδέονται με τρεις τρόπους μεταξύ τους:
1. με ασύνδετο σχήμα
2. με παρατακτική σύνδεση
1) Ασύνδετο σχήμα: Τι είναι;
Δες, λοιπόν, το παράδειγμα!
[Καὶ συμβαλόντες τὰς ἀσπίδας ἐωθοῦντο], [ἐμάχοντο], [ἀπέκτεινον], [ἀπέθνησκον].
Όπως παρατηρείς στο παράδειγμα υπάρχουν τέσσερις προτάσεις, αφού έχουμε και τέσσερα ρήματα. Η κάθε πρόταση μπαίνει δίπλα στην άλλη. Δεν υπάρχει κάποια λέξη που να τις ενώνει. Χωρίζονται μεταξύ τους με κόμμα.
Συμπέρασμα: Στο ασύνδετο σχήμα οι προτάσεις δε συνδέονται μεταξύ τους· απλώς μπαίνει η μία δίπλα στην άλλη και χωρίζονται με κόμμα.
2) Παρατακτική σύνδεση: Τι είναι;
Πάμε, πάλι, να δούμε μερικά παραδείγματα!
[Ἐν Ἀθήναις διδάσκουσι] καὶ [νουθετοῦσι τοὺς παῖδας] (= Στην Αθήνα διδάσκουν και νουθετούν τα παιδιά).
[Ἐπισκοπῶμεν τοῦτο] ἤ [ἐῶμεν;]. (= Θα μελετήσουμε κι αυτό ή θα το αφήσουμε;).
Στα παραδείγματα υπάρχουν από δύο προτάσεις. Στο πρώτο ενώνονται μεταξύ τους με τον συμπλεκτικό σύνδεσμο καὶ, στο δεύτερο με τον διαχωριστικό ἤ.
Συμπέρασμα: Στην παρατακτική σύνδεση οι προτάσεις παρατάσσονται, δηλ. μπαίνουν η μία δίπλα στην άλλη, και συνδέονται μεταξύ τους με συνδέσμους, τους παρατακτικούς συνδέσμους.
Παρατακτικοί σύνδεσμοι είναι οι:
α) συμπλεκτικοί,
β) διαζευκτικοί ή διαχωριστικοί,
γ) αντιθετικοί ή εναντιωματικοί,
δ) αιτιολογικοί,
ε) συμπερασματικοί.
Δηλαδή στην παρατακτική σύνδεση ενώνονται ισοδύναμες προτάσεις:
κύριες + κύριες ή δευτερεύουσες + δευτερεύουσες
3) Υποτακτική σύνδεση: Τι είναι;
|
[πολλὰ ἐπιτηδεύουσιν ἐν τῷ βίῳ], [ἵνα πορίζωνται τὰ ἀναγκαῖα] |
|
Κύρια πρόταση Δευτερεύουσα πρόταση |
Συμπέρασμα:
Στην υποτακτική σύνδεση μια δευτερεύουσα
πρόταση (δπ) υποτάσσεται
σε μια κύρια πρόταση (κπ) ή σε μια
άλλη δευτερεύουσα πρόταση (δπ). Οι
προτάσεις συνδέονται με
τους υποτακτικούς συνδέσμους.
Υποτακτικοί σύνδεσμοι είναι οι:
α) παραχωρητικοί ή ενδοτικοί,
β) χρονικοί,
γ) τελικοί,
δ) ειδικοί,
ε) υποθετικοί,
στ) ενδοιαστικοί ή διστακτικοί.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Για να μάθουμε να διακρίνουμε εύκολα αν η σύνδεση των προτάσεων είναι παρατακτική ή υποτακτική, θα πρέπει να ξέρουμε καλά τους συνδέσμους.
Επιμέλεια: Ρέκλου Μαρία, Φιλόλογος Δ.Π.Θ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου